भारतीय संस्कृतीत दिनदर्शिकेला केवळ तारखा पाहण्याचे साधन न मानता 'कालदर्शिका' किंवा 'पंचांग' मानले जाते. पंचांग हे खगोलशास्त्र, गणित आणि निसर्गाच्या गतीवर आधारित शास्त्रशुद्ध कालगणना आहे.
पंचांगाची पाच मुख्य अंगे:
- तिथी: चंद्राच्या कलेवर आधारित दिवस (प्रतिपदा ते पौर्णिमा/अमावास्या).
- वार: सूर्योदयापासून दुसऱ्या सूर्योदयापर्यंतचा काळ (रविवार ते शनिवार).
- नक्षत्र: आकाशातील २७ नक्षत्रांपैकी चंद्र ज्या नक्षत्रात भ्रमण करत असतो तो काळ.
- योग: सूर्य व चंद्राच्या गतीवर आधारित २७ विशिष्ट योग.
- करण: एका तिथीचा अर्धा भाग म्हणजेच करण (एकूण ११ करणे).
दैनंदिन कार्ये, प्रवास, पूजाअर्चा आणि महत्त्वाच्या शुभ कार्यासाठी पंचांग पाहण्याची प्राचीन परंपरा आजही तितकीच उपयुक्त ठरते.